2 ERFGOEDKRANT HASPENGOUW I OKTOBER 2025 De voorbije maanden was het drukker dan gewoonlijk op het kerkhof van Groot-Loon. Dat heeft alles te maken met het project ‘Voor de Eeuwigheid ontsloten’ dat in april van start ging. Toen werd de kick-off gegeven van de nieuwe erfgoedgemeenschap ‘De Kerkhofgangers’. Een gemotiveerde groep van zo’n 20 vrijwilligers, elk met hun eigen achtergrond. Wat hen bindt? Hun interesse en passie voor funerair erfgoed in Haspengouw. En dat is heel letterlijk te nemen. Het is opvallend hoeveel Kerkhofgangers als motivatie verwijzen naar hun reizen in binnen- en buitenland, waar steevast een bezoek aan een kerkhof op het programma staat. Reden genoeg om het funerair erfgoed van eigen streek van naderbij te leren kennen. Vrijwilligster Mit noemt nog een andere motivatie om aan te sluiten bij de Kerkhofgangers. Samen met haar zus Monique deelt ze een sterke interesse voor geschiedenis en genealogie. ‘Stamboomonderzoek brengt dode mensen een beetje terug tot leven’, vindt ze. En zo ziet ze begraafplaatsen ook: ‘Niet alleen als eindpunt, maar ook als een beginpunt om meer te weten te komen over de begraven personen en hun familie.’ Of, zoals weleens wordt gezegd: op een kerkhof komt de geschiedenis van een dorp tot leven. Funerair erfgoed in Groot-Loon (en ook elders in Haspengouw) TONGEREN-BORGLOON Haspengouw telt een grote rijkdom aan plattelandskerkhoven, die zich als een mozaïek over het glooiende landschap uitstrekken. Elk met hun eigen verhaal. Elk met hun eigen geschiedenis. Voor iedere sessie wordt een andere locatie uitgekozen in Haspengouw, afhankelijk van het onderwerp. Kerkhofganger Monique is aangenaam verrast door de enorme variatie aan topics: van mensen en verhalen tot bomen en vergroening, van wetgeving en politiek, tot materiaalkeuze en symboliek. Ze had werkelijk geen idee dat het zo’n ruim domein is. Afgelopen zomer trokken we naar het oude kerkhof van Groot-Loon. Het was een belangrijke sessie: de Kerkhofgangers gingen er voor het eerst zelf aan de slag met ‘de veldwerkfiche voor de registratie van graftekens’, onder vrijwilligers ook kortweg ‘de fiche’ genoemd. Leren inventariseren vergt immers veel oefening. Of zoals Mit het verwoordt: ‘Het is kijken, kijken en nog eens kijken’. Als gewezen arts vergelijkt ze inventariseren met een medisch onderzoek, waarbij je veel kan leren en afleiden van de details van een graf. Vrijwilliger Mathieu omschrijft het als volgt: ‘Het is een combinatie van buitenwerk, fotografie, symboliek en het zoeken naar wat een grafsteen te vertellen heeft’. Naast veel kijken en luisteren, is het ook een goed idee om terug te keren naar eenzelfde kerkhof. Kerkhofganger Etienne getuigt: ‘Het is belangrijk om voldoende tijd te nemen om een graf of grafkapel te bekijken en te fotograferen, en eventueel een aantal keer terug te gaan om ‘vergeten’ afbeeldingen, objecten of teksten te ontdekken. Je ziet bijna nooit alles van de eerste keer.’ Mathieu vult aan: ‘Samen weet je meer dan alleen. Ieder heeft zijn talenten, en het is waardevol om te ontdekken wie wat kan, en hoe we een aanvulling kunnen zijn voor elkaar’. Zelf is Mathieu bijvoorbeeld geïnteresseerd in symboliek. Vrijwilligster Céline heeft dan weer een sterke bagage inzake funerair erfgoed vanuit haar opleiding geschiedenis en archivistiek, en haar eerdere vrijwilligerswerk voor Epitaaf. Maar ook zij deed nieuwe kennis op: ‘Tot nu toe kwam ik vooral in contact met funerair erfgoed vanaf de 19e eeuw. Tijdens de vorming is er ook aandacht voor graftekens uit de periode voor 1800.’ Wat opvalt, is de grote verbondenheid die gegroeid is tussen de vrijwilligers. De Kerkhofgangers hebben hun hart geopend voor het Haspengouws funerair erfgoed. Etienne benadrukt dat er op onze kerkhoven ‘veel mooie graven te vinden zijn, die zeker een permanente bescherming verdienen, omdat ze het verhaal van een dorp vertellen’. Mit vult aan met een pleidooi voor de respectvolle bewaring van begraafplaatsen en graven. Samen met haar zus Mon is ze alvast klaar voor een eigen project op het kerkhof van haar familie in Berg, om van daaruit de link te leggen met de dorpsgemeenschap over de jaren heen. En zo zijn onze Kerkhofgangers stilaan echte ambassadeurs van funerair erfgoed in Haspengouw aan het worden. De Kerkhofgangers volgen een vormings- reeks van zo’n 10 sessies rond documenteren, inventariseren en waarderen van waardevol funerair erfgoed, onder begeleiding van experts Anne-Mie Havermans en Ann Voets. Zij hebben jarenlange ervaring opgebouwd in het onderzoek naar funerair erfgoed en delen als vaste lesgevers hun theoretische én praktische kennis. Want kennis over funerair erfgoed bouw je het best op in de praktijk, op het kerkhof dus.
RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=