OKTOBER 2025 I ERFGOEDHASPENGOUW.BE 7 Een troon voor het schrift In de gurdwara word ik begeleid door een paar jongeren van de gemeenschap, waaronder Gurdbhaar en Gurjot Singh. Het eerste wat ze mij tonen, is de Palki Sahib. Dit is de gouden troon waarop het heilige schrift, de Guru Granth Sahib, overdag wordt geplaatst. De originele troon in de gurdwara van Alken was van hout gemaakt, maar werd later ingeruild voor een goudkleurig exemplaar. De Palki sahib is een baldakijn. Boven de draagstructuur bevindt zich de chanani, een gespannen doek dat als overkapping van de Guru Granth Sahib dient. Vooraan vind je enkele symbolen, waaronder: de Khanda (het symbool van sikhisme), de kirpan (rituele zwaarden, symbool van de plicht van elke sikh om rechtvaardigheid te handhaven) en de golak (een donatiebox voor de gemeenschap). Ten slotte bevindt zich achteraan de Manji Sahib. Dit is een klein bed waarop men overdag het heilige schrift legt en bedekt met een speciaal doek dat rumalla wordt genoemd. Het erfgoed in de gurdwara van Alken ALKEN De slaapplaats Na het gebed brengt de Granthi of dominee de Guru Granth Sahib naar een kleine slaapzaal aan de linkerkant van de gebedshal. De Guru Granth Sahib is in de ogen van de sikhs geen boek, maar een persoon. In het sikhisme waren er tien goeroes, die tussen de 15e en de 18e eeuw de religie vorm hebben gegeven. De tiende en laatste goeroe, Gobind Singh, besloot om zichzelf als laatste menselijke goeroe te zien en de Guru Granth Sahib de titel van ‘eeuwige goeroe’ te geven. Deze titel zorgt ervoor dat de Guru Granth Sahib niet zomaar overal bewaard kan worden, en dat er strikte rituelen verbonden zijn aan de zorg ervan. Zo wordt de Guru Granth Sahib elke dag gewekt bij zonsopgang en ritueel op de Manji Sahib gelegd. Na de vaste ochtendgebeden wordt het boek geopend op een willekeurige pagina, en het eerste volledige vers op die pagina vormt het gebed van de dag. Na de ceremonie wordt het heilige schrift weer te slapen gelegd. Een en ander ontdekten Chantal en Noel tijdens het secuur en geduldig uitpluizen en inventariseren van de vele archiefstukken. ‘In het totaal vonden we welgeteld 2 399 documenten – van piepkleine handgeschreven en nauwelijks leesbare notities, over heremietvoorschriften, transcripties, foto’s, briefwisseling, schoolinformatie… tot authentieke notariële akten. We deelden ze vervolgens in 258 mappen in, die uiteindelijk 11 archiefdozen vulden’, verduidelijkt Chantal. Dat alles gebeurde keurig volgens de instructies die ze meekregen tijdens vormingsmomenten van Erfgoed Haspengouw – dat ook logistieke en financiële steun verleende - en onder deskundige begeleiding van het Limburgse bedrijf Dépot d’Histoires. Op die manier zetten de twee begeesterde – weliswaar uitgeweken - Hoeselaren het werk voort van Alexen Filibert Coenen, de pioniers van de Hoeseltse Geschiedkundige Studiegroep, en ook van pater Gust Hansen, die eerder al een gigantisch werk verrichte. Oud handschrift uit de Kluis In de kijker Om het erfgoed van deze gemeenschap verder uit te lichten, is KADOC in oktober 2024 gestart met het driejarige erfgoedproject ‘Sikhisme en memory making’. In samenwerking met partners uit de culturele en erfgoedsector, waaronder Erfgoed Haspengouw, en met steun van de Vlaamse overheid, wil dit project het erfgoed van de sikhgemeenschappen in kaart brengen en de gemeenschappen ondersteunen met hun erfgoednoden. Verder zet het proces ook in op ‘memory making’. Aan de hand van religie en migratieverhaal. Ook zijzelf kijken positief naar dit project. Gurbhaar Singh: ‘Mensen weten vaak niet wie we zijn, waarin we geloven en waarom we bijvoorbeeld onze tulband dragen. Ik hoop dat dit project gaat helpen om onze religie wat bekender te maken in België.’ Gurjot Singh: ‘Op school heb ik nooit geleerd over mijn religie en in België weet men niet goed wat het sikhisme is. Ik hoop daarom dat dit project mensen introduceert in wat wij geloven en dat dit een eerste stap kan zijn naar de erkenning van onze religie.’ De sikhs zijn al jaren niet weg te denken uit het straatbeeld van Haspengouw. In de jaren 1980 kwamen de eersten aan vanuit Punjab. Vandaag zijn er ongeveer 25.000 sikhs in België, waarvan de grootste gemeenschap in Zuid-Limburg woont. Ook zijn er drie gurdwara’s of godshuizen gevestigd in Haspengouw: in Sint-Truiden, in Hoepertingen en in Alken. Hoog tijd om het erfgoed van deze gemeenschap in de kijker te zetten. Een voormalige kledingwinkel Het is druk op zondagvoormiddag aan de Steenweg in Alken. Van half 11 tot half 4 komt de Alkense sikhgemeenschap samen voor het gebed in een voormalige kledingwinkel. Sinds 2013 bevindt zich hier de jongste van de drie gurdwara’s in Haspengouw. Het gebouw is meer dan een plaats voor gebed. Het is een ontmoetingsplaats voor de lokale sikhgemeenschap en iedereen die het nodig heeft, kan er mee- eten. Dat dit altijd op zondag gebeurt, is historisch zo gegroeid. De sikhs hebben geen heilige dag zoals de christenen, joden en moslims, maar hadden in België wel op zondag vrij, waardoor ze zondag als vaste dag voor het gebed hebben uitgekozen. De gurdwara is wel open op andere dagen, maar de meeste sikhs blijven toch op zondag gaan. intergenerationele interviews en tools die het project aanreikt, worden de migratie- en familieverhalen gecapteerd. Ten slotte wil het project met deze verhalen en het erfgoed ook het verhaal van deze bijzonder interessante gemeenschappen bekendmaken voor het grote publiek met verschillende publieksprojecten. Voor dit project is de ondersteuning vanuit de sikhgemeenschap belangrijk. Vooral de jongere generatie speelt hierin een cruciale rol. Door conversaties in de gurdwara en individuele voorgesprekken met sikhs, krijgen we een betere blik op hun cultuur, ALEXANDER HILKENS ‘Ik hoop dat dit project mensen introduceert in wat wij geloven.’ Gurjot Singh
RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=